Odbieranie odpadów komunalnych

null Odpady niebezpieczne

Co to są odpady niebezpieczne?

Niektóre produkty wykorzystywane w naszych domach zawierają substancje szkodliwe dla ludzi, zwierząt i środowiska. Po zużyciu powstają z nich odpady niebezpieczne. To szczególna grupa, wymagająca oddzielnego zagospodarowania.
 
Do najpowszechniejszych odpadów tego typu w gospodarstwach domowych należą: 
 
  • Opakowania po rozpuszczalnikach, klejach, lakierach i farbach
 
Opakowania po tych produktach, nawet opróżnione, są zanieczyszczone resztkami niebezpiecznych substancji i nie można wyrzucać ich razem z innymi odpadami metalowymi, plastikowymi czy szklanymi. 
Zarówno same opakowania po rozpuszczalnikach, klejach, lakierach czy farbach, jak i niewykorzystane resztki tych produktów, należy oddać do PSZOK-u lub MPSZOK-u.
 
  • Resztki środków czyszczących, udrożniających, owadobójczych i innych oznaczonych piktogramami ostrzegawczymi
 
Resztki detergentów czy środków przeciw owadom wyrzucone do odpadów komunalnych mogą mieć negatywny wpływ na środowisko i nasze zdrowie. Jeśli nie możemy do końca wykorzystać tych produktów, należy je oddać do PSZOK-u lub MPSZOK-u, najlepiej w oryginalnym opakowaniu. 
Puste opakowania po detergentach czy środkach owadobójczych powinniśmy natomiast wyrzucić do żółtego pojemnika (na odpady z metali i tworzyw sztucznych).
 
  • Zużyte baterie i akumulatory - zarówno te uniwersalne (np. AA, AAA, baterie guzikowe), jak i stanowiące część konkretnego urządzenia (np. akumulator w laptopie)
 
Energia baterii powstaje w wyniku reakcji, które wymagają udziału niebezpiecznych związków chemicznych (w tym silnych kwasów) oraz pierwiastków (m.in. metali ciężkich). 
Baterie wyrzucone w nieodpowiednim miejscu grożą skażeniem środowiska. Jedna mała bateria guzikowa może zatruć 400 litów wody lub skazić 1metr sześcienny gleby.
 
  • Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny
 
Urządzenia elektroniczne składają się z wielu zróżnicowanych elementów, także bardzo drobnych. W ich skład mogą wchodzić substancje niebezpieczne dla zdrowia i środowiska, takie jak np. ołów, kadm, rtęć, chrom, bor czy freon. Jednocześnie zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny jest bogatym źródłem cennych pierwiastków i materiałów. Można je odzyskać w wyspecjalizowanych zakładach. 
 
Dlatego nie wyrzucaj elektrośmieci do koszy przeznaczonych na inne odpady ani nie porzucaj ich w miejscach do tego nieprzeznaczonych. Nawet drobne elektrośmieci wrzucone do pojemnika na odpady zmieszane lub na metale i tworzywa sztuczne to marnotrawstwo surowców. Za takie postępowanie grozi też kara grzywny.
 
Pamiętaj! Symbol ten oznacza, że nie wolno wyrzucać zużytego sprzętu łącznie z innymi odpadami. Sprawdź, co zrobić z elektrośmieciami.
 
  • Termometry rtęciowe oraz przeterminowane leki 
 
Rtęć, nawet w niewielkich ilościach, jest bardzo trująca, dlatego zawierające ją termometry starego typu wymagają specjalistycznej i ostrożnej utylizacji. Z kolei związki chemiczne zawarte w (przeterminowanych) lekach mogą przedostać się do gleby i wód powierzchniowych, jeśli pozbędziemy się ich w niedozwolony sposób. 
 
  • Przepracowane oleje silnikowe (np. z samochodu, skutera czy kosiarki), a także opakowania po nich 
 
Oleje syntetyczne mogą zanieczyścić inne odpady i uniemożliwić ich właściwe przetworzenie. Ponadto, nawet śladowe pozostałości oleju silnikowego uniemożliwiają recykling opróżnionej butelki razem z innymi odpadami z tworzywa sztucznego. Dlatego opakowania po olejach tego typu należy zbierać osobno.  
 
Jeżeli powyższych odpadów pozbywamy się w niewłaściwy (i niedozwolony!) sposób, to substancje w nich zawarte mogą przedostać się do gleby lub wód powierzchniowych i doprowadzić do skażenia środowiska. To śmiertelne zagrożenie dla wszystkich organizmów narażonych na kontakt z tymi związkami. 
 
Za sprawą naturalnego obiegu materii substancje te prędzej czy później przedostaną się także do bezpośredniego otoczenia ludzi i będą szkodziły naszemu zdrowiu.  
 

Rozwiązanie proste i skuteczne

Zagrożenia związane z odpadami niebezpiecznymi są bardzo poważne, ale łatwo je zneutralizować. Odpady te wystarczy oddać do odpowiedniego punktu zbiórki, gdzie rozpoczyna się ich efektywne i bezpieczne zagospodarowanie. 
 
 
Odpady niebezpieczne wszystkich wspomnianych wyżej rodzajów można oddać do Punktów Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych, czyli do PSZOK-ów. Każdy mieszkaniec Warszawy może bezpłatnie przekazać m.in. odpady niebezpieczne ze swojego gospodarstwa domowego do jednego z dwóch stołecznych PSZOK-ów. Ich adresy i godziny otwarcia mozna znaleźć na stronie internetowej oraz w aplikacji Warszawa 19115. Zobacz też broszurę Wszystko o PSZOK-ach.
 
 
Wyspecjalizowaną zbiórkę prowadzą też Mobilne Punkty Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych. MPSZOK-i przyjmują wszystkie wskazane wyżej rodzaje odpadów niebezpiecznych oprócz przeterminowanych leków i termometrów rtęciowych oraz dużych elektrośmieci. MPSZOK-i stacjonują w każdej dzielnicy dwa razy w tygodniu, zgodnie z harmonogramem – szczegóły można znaleźć na stronie oraz w aplikacji Warszawa 19115.
 
Ponadto, wybrane rodzaje odpadów niebezpiecznych można także przynosić do specjalnych punktów zbiórki: 
 
 
Mały sprzęt elektryczny i elektroniczny można oddać do punktów zbiórki elektroodpadów. Więcej informacji i ich lokalizacje znajdziesz w zakładce dotyczącej elektroodpadów.
 
Większy sprzęt, jak lodówka, pralka czy telewizor o przekątnej ekranu powyżej 40 cali, także nie stanowią problemu. Na terenie Warszawy można skorzystać z bezpłatnego odbioru dużych elektroodpadów wprost z domu – wystarczy umówić się telefonicznie, odłączyć urządzenie od instalacji elektrycznej (ewentualnie także wodno-kanalizacyjnej) i poczekać na odbiór. 
 
Więcej przydatnych informacji na temat elektroodpadów znajdziesz na stronie internetowej.
 
 
Zużyte baterie i akumulatory można wrzucać do specjalnych pojemników, zlokalizowanych w budynkach urzędu miasta, urzędów dzielnic, a także w zarządzanych przez miasto szkołach i przedszkolach. Więcej przydatnych informacji dotyczących baterii i akumulatorów na stronie firmy Reba.
 
Podobne pojemniki spotkamy też w wielu innych miejscach. Z własnej inicjatywy umieszczają je w swoich budynkach np. duże sklepy.
 
 
Przeterminowane leki i termometry rtęciowe możesz oddać do wybranych aptek. Sprawdź listę placówek prowadzących taką działalność. Ich lokalizację znajdziesz też na mapie w aplikacji Warszawa 19115 (zakładka Ekopunkty).
 

Definicja zagrożenia

Oprócz powyższych wyróżniamy jeszcze inne odpady niebezpieczne, choć w gospodarstwach domowych spotykamy je rzadziej. O tym, czy odpad zalicza się do niebezpiecznych czy też nie, przesądza prawo.
 
W Polsce obowiązuje definicja, której ogólny zakres wynika z aktów prawnych Unii Europejskiej [1]. Wskazują one konkretne właściwości, na podstawie których dany odpad uznajemy za niebezpieczny. Zgodnie z regulacjami UE, do niebezpiecznych zaliczamy m.in. odpady:
  • wybuchowe
  • łatwopalne
  • toksyczne
  • rakotwórcze
  • żrące
  • ekotoksyczne
Powyższe zagrożenia są oznaczone na produktach specjalnymi piktogramami. Odpady powstałe po zużyciu tych produktów często zachowują te niebezpieczne cechy. 
 

Katalog niebezpieczeństw

Dokładniejsze kryteria, na podstawie których odpady uznajemy za niebezpieczne, zawiera Ustawa o odpadach z 2012 roku [2]. W jednym z załączników do ustawy zamieszczono listę substancji o niebezpiecznych właściwościach. Ustawodawca określił jednocześnie, że jeśli odpad zawiera któryś z wymienionych pierwiastków lub związków chemicznych, to może się zaliczać do kategorii niebezpiecznych. Na liście znalazły się między innymi metale ciężkie (np. rtęć, kadm, ołów) i ich związki, związki miedzi, srebra, niklu i kobaltu, kwasy i zasady oraz ich roztwory, fenole i węglowodory. 
 
Nie trzeba jednak za każdym razem sprawdzać, czy dany produkt i powstały z niego odpad zawierają którąś z niebezpiecznych substancji. O ich obecności wyraźnie informują bowiem piktogramy ostrzegawcze. 
 
 
Konkretne rodzaje komunalnych odpadów niebezpiecznych są też wskazane w katalogu odpadów stworzonym przez Ministerstwo Klimatu [3]. To pozycje, których kod rozpoczyna się od 20, a kończy gwiazdką, czyli znakiem *. 
 

Neutralizuj i wspieraj gospodarkę zero waste

Wiele z niebezpiecznych substancji to jednocześnie bardzo cenne surowce, które można wykorzystać ponownie. Ich odzysk odbywa się w specjalistycznych zakładach, innych niż te, do których trafia pięć podstawowych frakcji odpadów. 
 
Dobrze widać to na przykładzie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Z punktów zbiórki (albo po odbiorze z domu) trafia on do instalacji, gdzie urządzenia dzieli się według ich rodzajów i typów.  W dalszej kolejności posegregowany sprzęt jest demontowany, a uzyskane części segreguje się według rodzajów surowców wtórnych. Podzielone elementy trafiają do właściwych instalacji odzysku i recyklingu, gdzie mogą zyskać drugie życie. 
 
Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny jest źródłem m.in. metali, w tym rzadkich i cennych, tworzyw sztucznych dobrej jakości, gazów szlachetnych.
 
Właściwe postępowanie z odpadami niebezpiecznymi to podwójny zysk: neutralizujemy poważne zagrożenie i pozwalamy wartościowym substancjom wrócić na rynek.  
 

Współpraca na rzecz wspólnych rozwiązań 

Efektywne zagospodarowanie odpadów niebezpiecznych to duże wyzwanie. Odpowiedzią na nie jest projekt „Capital Cities – współpraca stolic w obszarze gospodarki odpadami niebezpiecznymi – Erywań, Warszawa, Tirana”, który stolica Polski realizuje wspólnie ze stolicami Armenii i Albanii. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej.
 
Więcej informacji o projekcie:

 

[1] Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1357/2014 oraz Rozporządzenie Rady (UE) 2017/997 wprowadzające właściwość „ekotoksyczne”. Ponadto, Rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 24 grudnia 2019 r. wprowadziło jeszcze do tego katalogu właściwość „zakaźne”. 

[2] Ustawa o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 rDz. U. z 2022 r., poz. 699.

[3] Aktualnie obowiązuje Rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów, Dz.U. 2020 poz. 10.

Nie znalazłeś informacji?